برنامه ريزی در آموزش عالی

 


پست الکترونيک

دوشنبه ۳٠ شهریور ،۱۳۸۳

 

 

پيشگفتار

برنامه ريزی در آموزش عالی

     آموزش وپرورش در تمامي سطوح،عنصر پويائي وتحرك ساختارهاي اجتماعي،اقتصادي،فرهنگي وسياسي است.تمسك به توسعه،بدون بهره گيري از آموزش وپرورش امكان ناپذير است.علاوه بر آموزش وپرورش عمومي،آموزش عالي ،مبناي عمده سرمايه گذاري درسرمايه انساني است.رهايي وگذر از موانع ومحظورات توسعه دركشور ما ازطريق گسترش مراكز آموزش عالي تحقق مي يابد.

    امروزه آموزش عالي جهت حصول به آرمانهاواهداف خويش،نيازمند اهتمام در امر مديريت و برنامه ريزي آموزشي است.برنامه ريزي در دانشگاهها با طي مراحل تشخيص واولويت بندي نيازها،تعيين راهبردها وبرنامه ها ،اجراي برنامه و ارزيابي آنها ،عامل دستيابي به اهداف ذيل خواهد:

  الف-انجام پژوهشهاي بنيادي-علمي وكاربردي به منظور پيشرفت ،توسعه وانباشت علم

  ب-تربيت وتامين نيروي انساني ماهر،متخصص و كارآمد مورد نياز بخشهاي مختلف جامعه  

 

  ج-تحقق اهداف اجتماعي وارتقاء واعتلاء حوزه هاي اقتصادي،اجتماعي،سياسي وفرهنگي

    با ملاحظه نقش آموزش عالي واهداف آن،بازنگري در نظام برنامه ريزي ومديريت دانشگاهها،الزامي است.بهبود كيفيت نظام آموزش وپژوهش در دانشگاهها،نيازمند تعيين جايگاه سسازماني ويژه براي برنامه ريزي آموزشي است.موسسات آموزش عالي،جهت بهبود وتوسعه عملكرد،بالندگي،بهسازي واجراي تعهدات قانوني ،نيازمند بررسي وتجزيه وتحليل نظام آموزشي هستند.

    براي برنامه ريزي درآموزش عالي مي توان از دو الگوي رايج برنامه ريزي تعاملي ومنطقي مدد جست.الگوهاي تعاملي برنامه ريزي ،كمتر سازماندهي شده است ودرآن برنامه ريزي سخت درگير عمل است وبه عنوان مذاكره كننده ،داور ومتخصص روابط انساني مي كوشد تا در مسائل آموزشي به اتفاق نظر واجماع دست يابد.اما در الگوي منطقي ،فرايند برنامه ريزي به صورت رويه اي منطقي ،مجزا ومنفك انجام ميگيرد.اساس اين الگو ،رويكرد تجزيه وتحليل سيستمها ست.بعضي از الگوهاي منطقي برنامه ريزي آموزشي كه در آنها سعي شده است تا مفاهيم تفكر سيستمي بكار رود عبارتند از:

 1-روش نيروي انساني

 2-روش تقاضاي اجتماعي

 3-روش هزينه-فايده

 4-برنامه ريزي در سطح موسسه/ دانشگاه برنامه  

            

 با عنايت به الگوهاي منطقي برنامه ريزي در آموزش عالي برنامه ريزي در سطح موسسه/دانشگاه-به مثابه راهبرد عمده بهبود كيفيت در دانشگاهها- در نظر گرفته مي شود.نظام آموزش عالي با بهره گيري از برنامه ريزي آموزشي نهادينه شده در سطح موسسه/دانشگاه،مي تواند فعاليتهاي ناهمگون وسازمان نيافته واحدهاي دانشگاهي را به نظامي هماهنگ مبدل سازد واثر بخشي فعاليتهاي آموزشي وپژوهشي در دانشگاهها را بر مبناي دو هدف ذيل به حداكثر برساند: 

   الف-بهبود كيفيت آموزش وپژوهش

    ب-گسترش آموزش عالي

  •      براي تحقق دو هدف فوق،توسل به برنامه ريزي آموزشي در سطح واحد دانشگاهي،ضرورت مي يابد.بر همين اساس فعاليت تهيه ،تدوين وارزيابي برنامه هاي آموزشي وپژوهشي در دانشگاهها،در سه مرحله صورت مي گيرد:     

 1-فعاليتهاي قبل از برنامه ريزي آموزشي :تشكيل واحد برنامه ريزي در دانشگاه ودانشكده هاوايجاد واحد هاي بهبود كيفيت ،كميته گسترش آموزش عالي،كميته ارزيابي كيفيت،واحد آمار واطلاعات و واحد بودجه وامور مالي از جمله اين فعاليتهاست.

 2-فعاليتهاي ضمن برنامه ريزي آموزشي:مجموعه تلاشها دربخش فعاليتهاي ضمن برنامه ريزي آموزشي شامل ده گام است:

گام نخست-تعيين اهداف واحد دانشگاهي

گام   دوم-تعيين عوامل واجزاي نظام دانشگاهي

گام   سوم-پيش بيني وضعيت نظام دانشگاهي

گام چهارم-تعيين نقاط قوت وضعف نظام دانشگاهي

گام  پنجم-تعيين استراتژيهاي واحد دانشگاهي

گام ششم-تعيين سياستهاي اجرايي

گام هفتم-تعيين اولويت در سياستهاي اجرايي

گام هشتم-كسب اطلاعات در مورد عوامل واجزاي نظام دانشگاه

گام   نهم-تدوين برنامه اجرايي

گام  دهم-ارزيابي تكويني برنامه هاي اجرايي 

 

   3-فعاليتهاي بعد از اجراي برنامه هاي آموزشي:كوشش در زمينه ارزيابي وضعيت آموزش وپژوهش واحد دانشگاهي و شيوه ارائه راه حل ها براي بهبود واصلاح نقطه ضعفهاي آن ،از جمله فعاليتهاي بعد ازاجراي برنامه هاي آموزشي وپژوهشي است.در اين راستا  دو الگوي رايج ارزيابي در نظام هاي دانشگاهي ارزيابي دروني وبيروني- قابل ذكر است.

     چارچوب اصلي اين سايت بر سه بخش استوار است.بخش نخست به بررسي ومداقه معنا ،مفهوم ،تاريخچه،ضرورت،فرايند ،نقش واهداف برنامه ريزي در مراكز آموزش عالي اختصاص دارد.در بخش دوم به تبيين الگوهاي برنامه ريزي در آموزش عالي پرداخته مي شود.شالوده وپايه اين اثر بخش سوم است.در اين بخش  برنامه ريزي در سطح مؤسسه/دانشگاه و در سه مرحله قبل ازبرنامه ريزي              آموزشي ،ضمن برنامه ريزي آموزشي  و بعد ازاجراي       برنامه هاي آموزشي تبيين ميگردد.              

      با ارائه الگوي برنامه ريزي آموزشي درسطح دانشگاه هدف  اين سايت ،سوق دادن مفاهيم نظري برنامه ريزي آموزشي به راهكارها وسياستهاي اجرايي بوده است.بي گمان به سبب بديع بودن الگوي مطرح شده ،اين اثر پيش از آلوده شدن در ساختار آزمون وخطا نظام برنامه ريزي آموزش عالي نيازمند نظرات و پيشنهادات كارشناسان برنامه ريزي در آموزش عالي است.

 

م رضا نيستاني

پيام هاي ديگران ()